Zapis „52 × 250 × 3000 mm” nie jest kompletny, dopóki strony nie ustalą kolejności wymiarów, stanu materiału oraz tego, czy wartości są nominalne, rzeczywiste, minimalne czy gotowe po obróbce. Jednostka i tolerancja powinny być zapisane przy każdym wymaganiu.
Najpierw nazwij każdą oś
W praktyce tarcicę opisuje się grubością, szerokością i długością, ale sama kolejność liczb bywa różnie rozumiana. Nie należy zakładać, że każdy odczyta zapis identycznie. Bezpieczna specyfikacja brzmi: „grubość 52 mm, szerokość 180–260 mm, długość co najmniej 2,4 m”, zamiast samego „52 × 180 × 2400”.
| Wymiar | Jak go rozumieć | Co może wymagać doprecyzowania |
|---|---|---|
| Grubość | Odległość między szerokimi powierzchniami deski. | Czy deska jest surowa, jednostronnie lub czterostronnie strugana; czy podano wartość nominalną czy minimalną rzeczywistą. |
| Szerokość | Wymiar w poprzek deski, prostopadły do długości. | Czy mierzona jest między równymi krawędziami, w najwęższym miejscu, ze średniej szerokości, czy razem z oflisem. |
| Długość | Odległość wzdłuż włókien między czołami. | Czy chodzi o długość całkowitą, handlową, minimalną czy użyteczną po odcięciu pęknięć i wad końcowych. |
Nominalny, rzeczywisty, minimalny i gotowy
Wymiar nominalny jest nazwą handlową lub wartością odniesienia. Wymiar rzeczywisty to wynik pomiaru konkretnej deski w określonym miejscu i stanie. Wymiar minimalny jest dolną granicą uzgodnioną dla materiału. Wymiar gotowy dotyczy elementu po wyrównaniu, struganiu, szlifowaniu lub klejeniu. Tych wartości nie można stosować zamiennie.
Przykład: projekt wymaga nogi stołu 45 × 70 × 720 mm. To nie znaczy, że wystarczy kupić tarcicę o takich samych liczbach. Materiał wejściowy potrzebuje zapasu na wyrównanie powierzchni, odcięcie czoła, szerokość rzazu i ewentualne usunięcie odkształceń. Dobór grubości opisuje osobny poradnik grubość tarcicy a wymiar gotowy.
Jak czytać szerokość tarcicy nieobrzynanej?
Przy desce z naturalnymi krawędziami szerokość zmienia się na długości, dlatego pojedynczy pomiar może być mylący. Trzeba ustalić metodę przyjętą w ofercie: szerokość średnią, pomiar w określonych punktach, najwęższy wymiar użytkowy albo zasady właściwe dla danej klasy handlowej. Osobno zaznacza się, czy oflis i biel wchodzą do mierzonej powierzchni lub objętości.
Jednostki i objętość
Grubość i szerokość często podaje się w milimetrach, a długość w metrach. Do obliczenia objętości wszystkie trzy wartości muszą być w tej samej jednostce. Deska o wymiarach 40 mm × 200 mm × 2 m ma objętość 0,04 × 0,20 × 2 = 0,016 m³. Dziesięć takich desek to 0,16 m³, o ile każda rzeczywiście ma przyjęte wymiary.
Przy szerokościach zmiennych, mieszanych długościach i tarcicy nieobrzynanej sposób pomiaru powinien wynikać z uzgodnionej reguły, a nie z wygodnego zaokrąglenia. Pełne przykłady obliczeń znajdują się w poradniku jak obliczyć m³ drewna.
Przykład kompletnego zapisu
„Potrzebuję dębu 52 × 250 × 2500, około 1 m³”.
Lepiej:„Tarcica dębowa KD, surowa, grubość nominalna 52 mm; szerokości mierzone między użytecznymi krawędziami 180–300 mm; długość minimalna 2,5 m; celem są elementy po obróbce 45 × 160 × 2400 mm. Proszę podać tolerancje, sposób pomiaru szerokości i dostępne długości”.
Kontrola przy odbiorze
- Porównaj etykietę i dokument z potwierdzoną kolejnością wymiarów oraz jednostkami.
- Wybierz próbę z różnych miejsc paczki, nie tylko jedną deskę z wierzchu.
- Mierz narzędziem o odpowiedniej dokładności; grubość sprawdź w kilku miejscach z dala od lokalnych uszkodzeń.
- Zapisz wynik rzeczywisty, położenie pomiaru i stan materiału, zamiast samego „zgodne/niezgodne”.
- Wynik porównaj z uzgodnioną tolerancją, a nie z domyślną wartością, której nie było w zamówieniu.
Wyślij wymiary materiału i elementów gotowych