Nie ma jednego bezpiecznego procentu zapasu dla każdego projektu. Najpierw policz formatki gotowe, a potem osobno uwzględnij odcięcia końców, wady, naddatek na obróbkę i selekcję wyglądu.
Dlaczego zapas jest potrzebny
Tarcica nie jest materiałem o całkowicie powtarzalnej geometrii i powierzchni. Deska może zawierać pęknięcie czołowe, sęk, biel albo fragment o usłojeniu niepasującym do widocznego elementu. Do tego dochodzi materiał usuwany podczas prostowania, strugania, cięcia i docinania na długość.
Dlatego zapas nie powinien być przypadkowym procentem dopisanym do objętości netto. Ta sama liczba formatek może wymagać różnej ilości tarcicy zależnie od ich długości, szerokości, położenia na desce i oczekiwanego wyglądu.
Zacznij od listy formatek
Dla każdego elementu zapisz wymiar po obróbce, liczbę sztuk, wymagany kierunek włókien oraz strony, które pozostaną widoczne. Oddziel długie i szerokie elementy od krótkich — trudniej znaleźć dla nich odpowiednio duże, czyste odcinki.
- wymiar gotowy: grubość × szerokość × długość;
- liczba elementów i możliwość łączenia krótszych odcinków;
- widoczne strony, dopuszczalny biel, sęki i różnice koloru;
- naddatek potrzebny na prostowanie, struganie i dokładne cięcie.
Objętość netto policzysz według wzoru z poradnika jak obliczyć m³ drewna. To punkt wyjścia, a nie gotowe zamówienie.
Cztery źródła straty materiału
| Czynnik | Co zmienia w rozkroju |
|---|---|
| Końce i lokalne wady | Skracają użyteczny odcinek deski i mogą rozdzielić go na kilka krótszych fragmentów. |
| Obróbka | Prostowanie i struganie zmniejszają grubość oraz szerokość; naddatek trzeba ustalić dla konkretnej partii. |
| Selekcja wizualna | Dopasowanie koloru i usłojenia ogranicza liczbę miejsc, z których można wyciąć widoczne elementy. |
| Geometria formatek | Długie i szerokie części pozostawiają mniej swobody niż krótkie, wąskie elementy. |
Przykład: ta sama objętość, inny zapas
Dwa projekty mogą potrzebować po 0,20 m³ gotowych elementów. W projekcie z krótkimi, niewidocznymi listwami można wykorzystać więcej fragmentów deski. Przy długim blacie z dopasowanym kolorem część technicznie zdrowego materiału odpadnie wyłącznie z powodów wizualnych. Sama objętość netto nie rozstrzyga więc, ile m³ należy kupić.
Najczęstsze błędy
- stosowanie jednego procentu zapasu do każdego gatunku i formatu;
- liczenie nominalnej grubości tarcicy jako wymiaru gwarantowanego po obróbce;
- pomijanie stron widocznych i wymagań dotyczących koloru.
Przed zamówieniem sprawdź również poradniki o grubości tarcicy i wymiarze gotowym oraz klasach jakości.
Co wysłać z zapytaniem
Dołącz listę formatek, gatunek, planowaną grubość po obróbce, informację o stronach widocznych oraz zdjęcie oczekiwanego efektu. Na tej podstawie łatwiej odnieść wymagania do realnej partii materiału.