Co to jest skurcz drewna?
Skurcz to zmniejszenie wymiarów drewna związane z utratą wody związanej w ścianach komórkowych. Największe znaczenie praktyczne ma podczas wysychania poniżej zakresu nasycenia włókien. Odwrotnym zjawiskiem przy pobieraniu wilgoci jest pęcznienie.
Drewno zmienia wymiary nierównomiernie
Zmiana wzdłuż włókien jest zwykle znacznie mniejsza niż w poprzek. W przekroju poprzecznym skurcz styczny jest na ogół większy od promieniowego. Ta różnica pomaga wyjaśnić łódkowanie desek, zmianę szerokości blatów i naprężenia pojawiające się przy niewłaściwym mocowaniu.
Od czego zależy wielkość zmiany?
- od gatunku i indywidualnej budowy drewna,
- od początkowej oraz końcowej wilgotności,
- od orientacji elementu względem przyrostów rocznych,
- od szerokości przekroju i obecności nieregularnego przebiegu włókien,
- od temperatury i wilgotności względnej miejsca użytkowania.
Wpływ na projekt
Szeroki blat nie powinien być sztywno zablokowany w poprzek włókien. Fronty, panele, stopnie i elementy obudów potrzebują odpowiednich luzów, połączeń albo mocowań pozwalających na sezonową zmianę szerokości. Dokładne rozwiązanie zależy od konstrukcji i nie powinno być zastępowane jedną ogólną regułą.
Czy powłoka zatrzymuje skurcz?
Olej, lakier lub farba spowalniają wymianę wilgoci, ale jej nie eliminują. Nierównomierne wykończenie stron może powodować różne tempo wymiany. Najważniejsze pozostają właściwa wilgotność przed wykonaniem, równowaga warunków i konstrukcja przygotowana na ruch drewna.
Skurcz a naddatek
Naddatek obróbkowy nie rozwiązuje problemu późniejszej pracy wyrobu. Pozwala dojść do wymiaru po suszeniu i wyrównaniu, natomiast sezonowe zmiany po montażu muszą zostać uwzględnione w samym projekcie.