Masę netto szacuje się ze wzoru: objętość litego drewna × gęstość w kg/m³ dla właściwego gatunku i wilgotności. Do planowania transportu trzeba następnie dodać paletę, przekładki, bandowanie i pozostałe opakowanie. Dla ładowności auta lub windy najbezpieczniejsza jest masa rzeczywiście zważonej paczki.
Co oznacza 1 m³ tarcicy?
W obliczeniach tarcicy metr sześcienny oznacza objętość litego drewna wynikającą z wymiarów desek, a nie zewnętrzny prostopadłościan całej paczki. Puste przestrzenie między nierównymi deskami i przekładkami powiększają gabaryt przesyłki, ale nie są objętością drewna.
Dla desek o stałej szerokości objętość jednej sztuki wynosi:
długość [m] × szerokość [m] × grubość [m]
Wynik mnoży się przez liczbę sztuk. Przy tarcicy nieobrzynanej szerokość nie jest stała, dlatego sposób jej pomiaru musi być uzgodniony. Nie mieszaj także wymiaru nominalnego z rzeczywistym wymiarem mierzonej deski.
Podstawowy wzór na masę
orientacyjna masa drewna [kg] = objętość [m³] × gęstość [kg/m³]
Gęstość musi dotyczyć tego samego gatunku i określonego poziomu wilgotności. Wartości dla drewna całkowicie suchego, suchego w warunkach użytkowych i świeżego nie są zamienne. Różne źródła mogą także stosować inną podstawę objętości, dlatego przed użyciem tabeli trzeba przeczytać jej definicję.
Przykład obliczenia paczki
Załóżmy, że zamówienie zawiera 0,50 m³ litego drewna, a do wstępnego planowania przyjęto gęstość 650 kg/m³ dla właściwego stanu wilgotności:
0,50 m³ × 650 kg/m³ = 325 kg drewna
Jeżeli paleta, przekładki i zabezpieczenia ważą 25 kg, orientacyjna masa brutto paczki wynosi 350 kg. Wynik nie potwierdza jeszcze, że paczkę może obsłużyć wskazana winda lub wózek: trzeba znać także rozkład masy, środek ciężkości, gabaryty i wykres udźwigu urządzenia.
Dlaczego dwie partie mogą ważyć inaczej?
- Gatunek i udział drewna późnego. Budowa drewna różni się między gatunkami, drzewami, a nawet miejscami jednego pnia.
- Wilgotność. Woda zwiększa masę; wartość procentowa jest standardowo odnoszona do masy drewna całkowicie suchego.
- Rzeczywiste wymiary. Grubość i szerokość mogą różnić się od wartości nominalnej, szczególnie w tarcicy nieobrzynanej.
- Selekcja partii. Biel, twardziel, sęki i lokalna budowa wpływają na średnią gęstość paczki.
- Opakowanie. Paleta, kantówki, przekładki, pasy, narożniki i folia wchodzą do masy transportowej.
Trzy poziomy dokładności
| Cel | Wystarczająca informacja | Ograniczenie |
|---|---|---|
| Wstępne zapytanie | Objętość × udokumentowana gęstość oraz oszacowanie opakowania. | Pokazuje rząd wielkości, nie masę gotowej przesyłki. |
| Dobór pojazdu | Masa brutto potwierdzona przez dostawcę, z rozsądną rezerwą ładowności i kontrolą nacisków. | Nie rozstrzyga, czy paczka mieści się wymiarowo i czy można ją rozładować. |
| Winda, HDS lub wózek | Rzeczywista masa całej podnoszonej jednostki, wymiary, środek ciężkości oraz dokumentacja urządzenia. | Nominalny udźwig bez wykresu i geometrii ładunku nie wystarcza. |
Co podać przewoźnikowi?
Przekaż masę brutto, liczbę paczek i wymiary każdej z nich, najdłuższy element, możliwość załadunku i rozładunku z konkretnej strony oraz dostępny sprzęt. Dodaj informacje o ograniczeniu wysokości, masy lub wjazdu, szerokości bramy, nawierzchni i miejscu manewrowania. Sam wynik w kilogramach nie wybiera pojazdu.
Pełną procedurę opisuje poradnik Transport tarcicy. Wpływ wody na masę, wraz z obliczeniem na masie suchej, wyjaśniamy osobno: Wilgotność a masa drewna.
Najczęstsze błędy
- użycie gęstości bez informacji o wilgotności i podstawie objętości;
- potraktowanie zewnętrznych wymiarów pakietu jako objętości litego drewna;
- pominięcie palety i zabezpieczeń w masie brutto;
- dobranie auta wyłącznie według kilogramów, bez długości i szerokości paczki;
- uznanie wyniku kalkulatora za potwierdzenie udźwigu windy lub wózka.